تاریخچه هیأت امناء

به استناد بند الف ماده 49 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران و ماده 10 قانون اهداف، وظايف و تشكيلات وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي و تحقيقاتي داراي شخصيت حقوقي مستقل هستند و برابر ضوابط و آيين‌نامه‌‌‌هاي خاص مالي- معاملاتي، اداري، استخدامي و تشکيلاتي که به تصويب هيات امنا و تاييد وزير مي‌رسد اداره مي‌شوند.

تاريخچه

هيأت امناء براي اولين بار در ايران در اساس‌نامه دانشگاه شهيد بهشتي (ملي سابق) مصوب 1339 به عنوان ركن اول دانشگاه مطرح شد. اما دانشگاه‌هایی كه به ترتيب داراي هيات امنا شدند عبارت بودند از:

1.      دانشگاه شيراز (پهلوي سابق) اولين دانشگاهي بود كه داراي هيأت امناء شد. بر اساس قانون تأسيس اين دانشگاه كه در آذر ماه سال 1342 به تصويب رسيد، هيأت امناء نماينده قانوني دانشگاه بود و كليه امور علمي, فني, آموزشي, مالي, اداري و استخدامي دانشگاه نيز زير نظر آن اداره مي‌شد. اعضاي هيأت امناء عبارت بودند از: وزير دربار، وزير فرهنگ، رئيس دانشگاه، استاندار فارس، مدير عامل سازمان برنامه، مدير عامل شركت ملي نفت ايران و عده‌اي بين 9 تا 15 نفر از شخصيت‌هاي ذيصلاح فرهنگي و اقتصادي و ارباب صنايع كشور كه با پيشنهاد وزارتين دربار و فرهنگ و تصويب شاه براي مدت 6 ماه انتخاب مي‌شده‌اند. رياست هيأت امناء با وزير دربار و در غياب وي با وزير فرهنگ بوده است.

2.       دانشگاه صنعتي شريف كه در 1344/10/18 به تصويب رسيد. اعضاي هيأت امناء عبارت بودند از: وزراي دربار، فرهنگ و هنر، آموزش و پرورش، اقتصاد، نيابت توليت و 25 نفر ديگر

3.        دانشگاه تهران كه در تير ماه 1346 قانون هيأت امناي آن به تصويب مجلسين رسيد. اعضاي هيأت امنای دانشگاه تهران به موجب قانون مذكور عبارت بودند از: نخست وزير، وزير دربار، وزير آموزش و پرورش، وزير دارايي، مدير عامل شركت ملي نفت ايران، رئيس دانشگاه تهران، مدير عامل سازمان برنامه، دبير كل سازمان امور اداري و استخدامي كشور، 7 نفر از شخصيت‌هاي فرهنگي و دانشگاهي و اقتصادي كشور با پيشنهاد وزير آموزش و پرورش و تصويب هيأت دولت. رياست هيأت امناء با نخست وزير بود.

به موجب قانون مذكور به دولت اجازه داده شد كه در صورت اقتضاي مقررات، اين قانون را در ساير دانشگاه‌ها و دانشكده‌ها و موسسات تعليماتي عالي و تحقيقاتي كشور نيز به موقع اجراء بگذارد. نحوه انتخاب هيأت امناء موضوع اين قسمت مي‌بايستي به تصويب كميسيون‌هاي آموزش و پرورش مجلسين برسد.

در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي خارج از پايتخت، استاندار و رئيس انجمن مربوط نيز عضو هيأت امناء بودند.

در مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي وابسته به ساير وزارتخانه‌ها و موسسات دولتي وزير يا مسئول دولتي نيز به اقتضاي سمت خود رياست يا عضويت هيأت را داشتند.

رؤساي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشي عالي و پژوهشي بدون حق رأي در جلسات شركت داشتند.

4.        دانشگاه مشهد، اولين جلسه آن در تاريخ 1346/11/15 تشكيل گرديد و آيين‌نامه داخلي هيأت امناي آن به تصويب رسيد. اعضاي هيأت امناء عبارت بودند از: وزير دربار، وزير علوم و آموزش عالي، وزير آموزش و پرورش، وزير آباداني و مسكن، استاندار خراسان، دبيركل سازمان امور اداري و استخدامي، قائم مقام وزير دارائي، مدير عامل بنياد فرهنگي، قائم مقام مدير عامل سازمان برنامه، قائم مقام مدير عامل شركت نفت، يكي از اساتيد دانشكده پزشكي دانشگاه تهران، مدير عامل كارخانجات صنعتي ايران ناسيونال، معاون دانشكده دندانپزشكي، رئيس دانشگاه مشهد

در سال 1350، قانون هيأتهاي امناي مؤسسات عالي علمي- دولتي به تصويب مجالس وقت رسيد و براساس اين قانون, دانشگاه‌ها موظف شدند كه هيأت امناي مستقلي تشكيل دهند. هدف از اين قانون ايجاد هماهنگي و يكپارچگي بيشتر ميان همه دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي بود.

در سال 1353،  قانون اصلاح پاره‌اي از مواد قانون هيأت‌هاي امناي مؤسسات عالي علمي- دولتي در مجالس وقت به تصويب رسيد. طبق اين قانون وزارت علوم و آموزش عالي مكلف شد كه براي هر يك از دانشگاه‌هاي دولتي و غيردولتي و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي دولتي، هيأت امنايي با تركيب و وظايف يكسان و طبق مقررات مربوطه تشكيل دهد.

بعد از پيروزي انقلاب اسلامي به استناد لايحه قانوني انحلال هيأت‌هاي امناي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي اعم از دولتي و غيردولتي و خصوصي مصوب1357/12/13 وظايف و اختيارات هيأت‌هاي امناي كليه دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي منحل و وظايف و اختيارات هيأت‌هاي امناي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي طبق همين قانون به هيأت 3  نفري جانشين هيأت هاي امناء واگذار شد.

سرانجام شوراي عالي انقلاب فرهنگي در جلسات 181 و 183 مورخ 1367/12/9 و1367/12/23 تصويب نمود كه هريك از وزارت‌خانه‌هاي فرهنگ و آموزش عالي و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي وابسته به خود مي‌توانند هيأت امنائي با تركيب ذيل تشكيل دهند.

الف- وزير

ب- رئيس مؤسسه

ج- 4تا 6 تن از شخصيت‌هاي علمي و فرهنگي و يا اجتماعي محلي و كشوري كه نقش مؤثري در توسعه و پيشرفت مؤسسه مربوط داشته باشند.

د- وزير و يا نماينده وزير برنامه و بودجه

 
همدان، چهارباغ شهید مصطفی احمدی روشن، دانشگاه بوعلی سینا    
 
کد پستی: 65178-38695   تلفن: +98-81-38381601-10    

پیاده سازی و اجرا توسط شرکت شبکه فراپیوند